گردانيد . [ 1 ] متأخرين روايت مذكور را به دو علت از احاديث مشكله مىدانند . 1 - طول قامت چگونه باعث آسيب بوسيله حرارت خورشيد خواهد شد با وجوديكه گرماى خورشيد توسط انعكاس اجرام زمينى و در فاصلهء چهار فرسخى از جو است . 2 - اگر طول قامت آدم هفتاد ذراع باشد از جهت خلقت تناسب و اعتدال لازم را نخواهد داشت و براى انجام بسيارى از كارهاى ضرورى دچار مشكل خواهد شد . اما جواب اشكال اول را به دو وجه ممكن است بيان نمود : الف : خورشيد گرماى غير منعكس نيز دارد و چون آدم ( ع ) از قامت بسيار بلندى بهره مىجست بطوريكه از طبقه مركزى خورشيد نيز بالاتر مىبود و به اين دليل از گرماى سوزان آن رنج مىبرد ، مؤيد اين مطلب حكايت « ابن عناق » است كه مىگويد آدم از چشمهء خورشيد و قرص آن براى سرخ كردن طعام استفاده مىكرد . ب : چون آدم از قامت بلندى برخوردار بود نمىتوانست از سايهء درختان و كوهها و ابنيه ديگر بهره جويد و چون برايش ممكن نبود تا در سايه آنها بنشيند از حرارت مستقيم و مداوم خورشيد رنج مىبرد . اما پيرامون جواب دومين اشكال طرح شده چون اكثر وجوه ذكر شده با تكلّف و توجيهات غامض و به دور از متن حديث همراه بود از ذكر آنها خوددارى گرديد و تنها به ذكر پاره‌اى از دلائل كه با اصل روايت تعارض زيادى ندارد اكتفا مىگردد . الف : تناسب و اعتدال در آفرينش منحصر در آن چيزى نيست كه هم اينك مرسوم است زيرا كه خداوند قادر است انسان را بصورتهاى متفاوت بيافريند كه جملگى در هيئت مخصوص خويش از تناسب برخوردار باشند از طرفى ممكن است ذراع آدم را كوتاه فرض نموده با اين وصف كه بازوان او از انحناى زيادى برخوردار بوده و داراى مفاصل متعدد باشد به نحوى كه هماهنگى در حركات ميان آنها ممكن مىباشد .

--> [ 1 ] بحار به نقل از قصص راوندى - ج 11 - ص 126 و 127 ( اندازه هر ذراع در مقياس فعلى بين 50 تا 70 سانتى متر است - المنجد - ص 234 )